Usenet-woordenlijst

Eén bericht op Usenet. Elk bericht, of het nu om een tekstdiscussie gaat of om een stuk van een binair bestand, is een artikel. Elk artikel heeft een unieke Message-ID en wordt wereldwijd over Usenet-servers verspreid. Zie ook: Wat is Usenet.

De „alternatieve" newsgroup-hiërarchie, ontstaan in 1987 tijdens de Great Renaming. In tegenstelling tot de hoofdhiërarchieën (comp.*, sci.* enz.) kan iedereen zonder formele stemming alt.*-groepen aanmaken. Hier staan ook de alt.binaries.*-newsgroups, die het vaakst worden gebruikt voor bestandsuitwisseling.

De centrale serverinfrastructuur die Usenet-artikelen opslaat en distribueert. Een backbone-exploitant bezit de hardware (servers, opslag, netwerkverbindingen). Sommige Usenet-aanbieders beheren hun eigen backbone (zoals NewsDemon), andere verkopen toegang door van iemand anders. Dit onderscheid beïnvloedt artikelbeschikbaarheid, snelheid en onafhankelijkheid.

Een bestand (afbeelding, software, document, media) dat is gecodeerd en op een Usenet-newsgroup is geplaatst. Binaire artikelen zijn doorgaans veel groter dan tekst-artikelen en worden over meerdere berichten verdeeld. Ze worden gecodeerd met formaten als yEnc.

Hoe ver terug een aanbieder binaire artikelen opslaat, gemeten in dagen. Dit is het getal dat het zwaarst telt bij het vergelijken van aanbieders. NewsDemon biedt momenteel 5.695+ dagen binaire retentie. Details: Usenet-retentie uitgelegd.

Een Usenet-abonnement waarbij u een vaste hoeveelheid data koopt (bijv. 100 GB, 500 GB, 1 TB) zonder vervaldatum. U gebruikt het in uw eigen tempo. In tegenstelling tot maandabonnementen die volgens schema verlengen.

Het percentage van de artikelsegmenten dat bij een bepaalde aanbieder daadwerkelijk beschikbaar is voor download. Een completion-rate van 99 %+ betekent dat vrijwel elk artikel binnen het retentievenster volledig kan worden gedownload. Lagere completion betekent meer mislukte downloads. NewsDemon handhaaft 99 %+ completion. Zie: Retentie en completion.

Het aantal parallelle downloads dat uw newsreader tegelijk kan draaien. Meer verbindingen betekent hogere totaalsnelheid, want u downloadt meerdere artikelsegmenten tegelijk. NewsDemon staat maximaal 50 gelijktijdige SSL-verbindingen toe. Configuratiedetails: Aan-de-slag-gids.

Hetzelfde artikel tegelijk op meerdere newsgroups plaatsen. Het artikel heeft één Message-ID, maar verschijnt in meerdere groepen. Anders dan „multipost", waarbij aparte kopieën met verschillende Message-IDs ontstaan.

Een juridisch verzoek onder de Digital Millennium Copyright Act om auteursrechtelijk beschermde inhoud te verwijderen. In de VS gevestigde Usenet-aanbieders honoreren DMCA-verzoeken. In de EU gevestigde aanbieders volgen hun eigen NTD-procedures (Notice and Takedown). Dit is een van de redenen waarom verschillende aanbieders verschillende artikelvoorraden hebben.

De stroom artikelen die vanuit andere servers in een Usenet-server binnenkomt. Backbone-aanbieders peeren met elkaar en wisselen feeds uit, zodat elke server een kopie krijgt van artikelen die elders in het netwerk zijn geplaatst. NewsDemon neemt ongeveer 500 TB per dag op via zijn feed.

De reorganisatie uit 1987 van de Usenet-newsgroup-namen in het hiërarchische systeem dat vandaag nog wordt gebruikt (comp.*, sci.*, rec.*, soc.*, talk.*, news.*, misc.*). Daaruit ontstond ook alt.* als ongereguleerd alternatief. Hele verhaal: Geschiedenis van Usenet.

De metadata die aan elk Usenet-artikel hangen: onderwerp, auteur, datum, newsgroups, Message-ID en andere velden. Uw newsreader downloadt eerst de headers, zodat u kunt zien wat er beschikbaar is, en downloadt daarna de artikelinhoud (het eigenlijke bericht) wanneer u iets wilt ophalen.

Het bovenste naamgevingssysteem voor newsgroups. De „Big 8"-hiërarchieën zijn comp, sci, rec, soc, talk, news, misc en humanities. De alt-hiërarchie staat los en is ongereguleerd. Regionale hiërarchieën (uk.*, de.* enz.) bestaan eveneens.

Een website die binaire Usenet-newsgroups doorzoekt en een doorzoekbare index aanlegt. U zoekt op de indexer, downloadt een .nzb-bestand en geeft dat aan uw newsreader. De indexer host zelf geen bestanden: hij is een zoekmachine voor Usenet-binaries.

Een wereldwijd unieke identifier die aan elk Usenet-artikel wordt toegekend. Hij ziet er ongeveer zo uit: <[email protected]>. Op geen enkele server waar ook ter wereld zouden twee artikelen dezelfde Message-ID mogen hebben. Uw newsreader gebruikt Message-IDs om specifieke artikelen bij de server op te vragen.

Een bestand dat is opgesplitst over meerdere Usenet-artikelen. Omdat Usenet voor tekst is ontworpen, moeten grote binaire bestanden in segmenten (meestal ongeveer 750 KB) worden opgedeeld en als aparte artikelen worden geplaatst. Uw newsreader zet ze automatisch weer in elkaar.

Een onderwerpspecifieke discussiegroep op Usenet. Qua concept vergelijkbaar met een subreddit, forum of mailinglijst. Er zijn meer dan 110.000 actieve newsgroups. Voorbeelden: comp.lang.python, sci.physics, alt.binaries.multimedia. Volledige uitleg: Wat is Usenet.

Software die verbinding maakt met de servers van uw Usenet-aanbieder en waarmee u newsgroups kunt doorbladeren, zoeken en artikelen downloaden. SABnzbd en NZBGet zijn populair voor binaire downloads; Thunderbird en Pan werken voor het doorbladeren van tekst-newsgroups. Zie onze newsreader-gids en installatiegids.

Network News Transfer Protocol. Het protocol waarop Usenet draait, vergelijkbaar met hoe het web op HTTP draait. Ontwikkeld in 1986, regelt NNTP de distributie van artikelen tussen servers en de levering van artikelen aan gebruikers. Het is vandaag nog steeds de standaard. Wanneer u in uw newsreader een „serveradres" invoert, maakt u verbinding via NNTP. Geschiedenis: Geschiedenis van Usenet.

Het Europese equivalent van DMCA-takedowns. In de EU gevestigde Usenet-aanbieders volgen NTD-procedures om inhoud te verwijderen naar aanleiding van klachten van rechthebbenden. Verschilt van DMCA in proces en juridisch kader, maar is qua praktisch effect vergelijkbaar.

Een klein XML-bestand dat verwijzingen bevat naar specifieke Usenet-artikelen. Zie het als een downloadrecept: het vertelt uw newsreader precies welke artikelen hij uit welke newsgroups moet ophalen om een compleet bestand samen te stellen. U haalt NZB-bestanden op bij indexer-sites. Het formaat is rond 2003 ontstaan en is nu de standaardmanier om binaries van Usenet te downloaden.

Een foutcorrectieformaat voor Usenet. Uploaders plaatsen PAR2-bestanden naast hun inhoud. Als er tijdens het downloaden artikelsegmenten ontbreken of beschadigd zijn, kan uw newsreader de PAR2-gegevens gebruiken om de ontbrekende stukken te reconstrueren zonder iets opnieuw te downloaden. Heeft het oorspronkelijke PAR-formaat rond 2003 vervangen.

De uitwisseling van artikel-feeds tussen Usenet backbone-exploitanten. Wanneer twee backbones peeren, delen ze artikelen met elkaar zodat beide een kopie hebben. Zo werkt de gedistribueerde architectuur van Usenet. Geen enkele server hoeft alles te bevatten, omdat peering artikelen over het netwerk verdeelt.

Het proces waardoor een nieuw artikel zich over het Usenet-netwerk verspreidt. Wanneer iemand een artikel op één server plaatst, verdeelt de feed van die server het onder de gepeerde servers, die het weer doorgeven aan hun peers, enzovoort. Binnen enkele minuten kan één artikel servers wereldwijd bereiken.

Een bedrijf dat u toegang geeft tot Usenet. Uw aanbieder beheert (of verkoopt toegang door tot) NNTP-servers, geeft u inloggegevens en bepaalt uw snelheid, retentie en aantal verbindingen. Aanbieders variëren van onafhankelijke backbone-exploitanten als NewsDemon tot doorverkopers die servertoegang huren bij grotere bedrijven.

Een Usenet-aanbieder die geen eigen backbone bezit. In plaats daarvan koopt hij toegang tot de infrastructuur van een andere aanbieder en verkoopt die onder zijn eigen merk. Doorverkopers op dezelfde backbone hebben dezelfde artikelvoorraad. Zie: Onafhankelijke vs. concerneigen aanbieders.

Hoe ver terug in de tijd een aanbieder artikelen opslaat, gemeten in dagen. Langere retentie betekent toegang tot oudere inhoud. NewsDemon biedt 5.695+ dagen, dagelijks groeiend. Sommige aanbieders blazen hun cijfers op. Zie onze volledige analyse: Usenet-retentie uitgelegd.

Eén blok van een meerdelig binair bericht. Grote bestanden worden in segmenten opgedeeld (meestal ~750 KB per stuk), elk als een apart artikel geplaatst. Uw newsreader downloadt alle segmenten en zet het oorspronkelijke bestand weer samen. Als er segmenten ontbreken, kunnen PAR2-bestanden de gaten vaak repareren.

Spam + forge. Een vorm van Usenet-misbruik waarbij valse artikelen met vervalste headers massaal worden geplaatst, vaak om een newsgroup te verstoren of legitieme berichten te overstemmen. Aanbieders met goede filtering (zoals het AI-gestuurde systeem van NewsDemon) vangen sporge af en gooien het weg voordat het gebruikers bereikt.

Het opslagsysteem waarin een Usenet-server zijn artikelen bewaart. De term „spool" gaat terug op vroege Unix-terminologie. Moderne aanbieders gebruiken NVMe-spools voor snelle artikelopvraging (NewsDemon haalt op NVMe-spools een latentie onder 3 ms) en high-density opslag voor oudere artikelen.

Versleuteling die de verbinding tussen uw newsreader en de Usenet-server beschermt. Met SSL aan (poort 563 of 443) kan uw ISP niet zien wat u downloadt. NewsDemon biedt 256-bits SSL bij elk abonnement. Volledige details: Usenet-beveiliging en privacy.

Hoe ver terug een aanbieder puur-tekstuele discussieartikelen bewaart. Sommige aanbieders hebben een kortere tekstretentie dan binaire retentie. Bij NewsDemon zijn tekst- en binaire retentie identiek: 5.695+ dagen.

Een Usenet-aanbieder die zijn eigen backbone-infrastructuur beheert, dus de servers, opslag en netwerkverbindingen bezit. Anders dan doorverkopers die toegang huren. Tier-1-aanbieders omvatten zowel onafhankelijke bedrijven als dochters van grotere concerns. Dat onderscheid doet ertoe: wat „onafhankelijk" echt betekent.

Een reeks verwante artikelen in een tekst-newsgroup: een originele post en alle antwoorden erop. Vergelijkbaar met een draad in een forum of op Reddit. Newsreaders organiseren artikelen in threads op basis van de References-header.

Een wereldwijd gedistribueerd discussie- en bestandsdistributiesysteem, ontstaan in 1979. Draait op het NNTP-protocol. Meer dan 110.000 newsgroups, miljoenen gebruikers, 45+ jaar ononderbroken werking. Uitvoerige uitleg: Wat is Usenet.

Unix-to-Unix Copy Protocol. Het oorspronkelijke transportmechanisme voor Usenet-artikelen, gebruikt vanaf 1979 tot NNTP het eind jaren 80 verving. UUCP verstuurde gegevens over inbel-telefoonlijnen tussen Unix-machines. Langzaam en duur, maar het heeft het netwerk op gang gebracht.

Een vroeg coderingsformaat om binaire bestanden om te zetten naar tekst voor verzending over Usenet. Vervangen door MIME en later door yEnc. UUEncode had ongeveer 40 % overhead, een bestand van 1 MB nam dus ongeveer 1,4 MB aan Usenet-artikelen in beslag. yEnc bracht dat terug tot onder de 2 %.

Het huidige standaard-coderingsformaat voor binaire bestanden op Usenet, geïntroduceerd in 2001. yEnc zet binaire gegevens om in een formaat dat met minder dan 2 % overhead als Usenet-artikelen kan worden verzonden (tegenover ongeveer 40 % bij UUEncode). Dit maakte binaire downloads aanzienlijk efficiënter en is een van de redenen dat Usenet-binaries in de vroege jaren 2000 een hoge vlucht namen. Geschiedenis: Geschiedenis van Usenet.